سربازی اجباری (منابع مطالعاتی): تفاوت میان نسخهها
←عربی: اصلاح نویسههای عربی |
جز removed Category:شناسه ناقص using HotCat |
||
(۱۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
خط ۱: | خط ۱: | ||
{{منابع مطالعاتی}} | {{منابع مطالعاتی}} | ||
[[سربازی اجباری]] از | [[سربازی اجباری]] خدمتی نظامی است که شهروندان برای دولت متبوع خود ملزم به انجام آن هستند. مدت این خدمت در کشورهای مختلف متفاوت است. با شکلگیری ارتشهای مدرن و در قرن هجدهم میلادی خدمت سربازی برای کمک به ارتش در کشورهای مختلف مرسوم شد. در ایران از سال ۱۳۰۴ قانونی که در سال ۱۲۹۴ با موضوع خدمت سربازی در مجلس شورای ملی تصویب شده بود به اجرا درآمد. | ||
=== | |||
#خدمت سربازی در آیینه اسلام، ابوالفضل | با عنایت به جدید بودن موضوع، فقه معاصر با سؤالاتی روبرو است: آیا اجبار برای خدمت، شرعا مجاز است؟ وجه تفکیک زن و مرد در خدمت سربازی چیست؟ منوط کردن برخی خدمات به گذراندن خدمت سربازی وجه شرعی دارد؟ محروم بودن از بعضی حقوق شهروندی چطور؟ با توجه به استخدام شهروندان در نیروهای نظامی و انتظامی آیا خدمت سربازی از لزوم سابق برخوردار است؟ | ||
#خدمت سربازی از منظر دین، مرتضی یعقوبیخلیلآباد، تهران، نشر رزا، ۱۳۹۷ش. | |||
از آنجا که هر گونه اجبار به کار - چه با پرداخت حقوق همراه باشد چه نه - مصداق سلب اختیار و بهرهکشی خواهد بود، فقیهان و پژوهشگران به سوی تعیین حکم سربازی اجباری و تعیین احکام نظام وظیفه عمومی سوق پیدا کردهاند. این موضوع در کنار موضوعاتی مثل [[فقه جنگ]]، [[فقه جهاد]]، [[فقه دادگاههای نظامی]] و مانند اینها از جمله موضوعاتی نظامی است که در آثار فقهی کم و بیش به آن پرداخته شده است. | |||
#ولایت فقیه در حکومت اسلامی، سید محمدحسین حسینی طهرانی، قم، علامه طباطبایی، ۱۳۹۰ش. (جلد دوم، درس بیست و یکم: بخش «دلالت آيه نفر با سنّت نبوىّ، بر معافيّت طلاّب از حضور در جبهه جنگ») | |||
== | منابع ذیل در پاسخ سؤالات فوق جمعآوری شده است. | ||
== کتابها == | |||
=== فارسی === | |||
# خدمت سربازی در آیینه اسلام، ابوالفضل رحیمیگماسائی و مهدی فاطمی، تهران، توانا گستر، ۱۴۰۰ش. [https://pic.ketab.ir/DataBase/bookpdf/00/1400a22113.pdf صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید] | |||
# خدمت سربازی از منظر دین، مرتضی یعقوبیخلیلآباد، تهران، نشر رزا، ۱۳۹۷ش. [https://pic.ketab.ir/DataBase/bookpdf/97/97410031.pdf صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید] | |||
# ولایت فقیه در حکومت اسلامی، سید محمدحسین حسینی طهرانی، قم، علامه طباطبایی، ۱۳۹۰ش. (جلد دوم، درس بیست و یکم: بخش «دلالت آيه نفر با سنّت نبوىّ، بر معافيّت طلاّب از حضور در جبهه جنگ») [https://pic.ketab.ir/DataBase/bookpdf/98/98813174.pdf صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید] | |||
==مقالهها== | |||
===فارسی=== | ===فارسی=== | ||
#بررسی میزان انطباق خدمت سربازی با شرع و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، سید مهدی صنعتی، [[فصلنامه حقوقی قانونیار]]، سال پنجم، شماره ۱۷، بهار ۱۴۰۰ش. [http://ensani.ir/fa/article/download/462438 مقاله را اینجا ببینید.] | # بررسی میزان انطباق خدمت سربازی با شرع و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، سید مهدی صنعتی، [[فصلنامه حقوقی قانونیار]]، سال پنجم، شماره ۱۷، بهار ۱۴۰۰ش. [http://ensani.ir/fa/article/download/462438 مقاله را اینجا ببینید.] | ||
#مواضع فقها در قبال تصویب و اجرای قانون خدمت سربازی، سید محمدهادی راجی، حسین احمدی، [[دوفصلنامه پژوهشنامه حقوق اسلامی]]، شماره ۵۵، پاییز و زمستان ۱۳۹۹ش.[https://ilr.journals.isu.ac.ir/article_75509_ce4a31f08a19c9476f20af4afd5ad26c.pdf مقاله را اینجا ببینید.] | # مواضع فقها در قبال تصویب و اجرای قانون خدمت سربازی، سید محمدهادی راجی، حسین احمدی، [[دوفصلنامه پژوهشنامه حقوق اسلامی]]، شماره ۵۵، پاییز و زمستان ۱۳۹۹ش.[https://ilr.journals.isu.ac.ir/article_75509_ce4a31f08a19c9476f20af4afd5ad26c.pdf مقاله را اینجا ببینید.] | ||
#خدمت وظیفه عمومی از منظر آیات قرآن و سیره معصومین (علیهمالسلام) (بررسی موردی امکانسنجی الزام به شرکت در جهاد نظامی)، سید مجتبی عزیزی، حسین احمدی، دوفصلنامه پژوهشنامه حقوق اسلامی، شماره ۵۰، پاییز و زمستان ۱۳۹۸ش. [https://ilr.journals.isu.ac.ir/article_2696_93ec74cb62c728e7ee356f6563e6d942.pdf مقاله را اینجا ببینید.] | # خدمت اجباری: بررسی خدمت نظام وظیفه از منظر فقه، نشریه قیام، ۱۳۹۹ش. [https://virgool.io/@Ghiam/%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%AA-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%B8%DB%8C%D9%81%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%8 مقاله را اینجا ببینید] | ||
#استنابه در سربازی؛ بررسی فقهی واسپاری خدمت وظیفه، محمدجواد دانیالی، شماره ۸۳، [[فصلنامه فقه اهل بیت]]، پاییز ۱۳۹۴ش. [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1322593/استنابه-در-سربازی-بررسی-فقهی-واسپاری-خدمت-وظیفه مقاله را اینجا ببینید.] | # خدمت وظیفه عمومی از منظر آیات قرآن و سیره معصومین (علیهمالسلام) (بررسی موردی امکانسنجی الزام به شرکت در جهاد نظامی)، سید مجتبی عزیزی، حسین احمدی، دوفصلنامه پژوهشنامه حقوق اسلامی، شماره ۵۰، پاییز و زمستان ۱۳۹۸ش. [https://ilr.journals.isu.ac.ir/article_2696_93ec74cb62c728e7ee356f6563e6d942.pdf مقاله را اینجا ببینید.] | ||
# استنابه در سربازی؛ بررسی فقهی واسپاری خدمت وظیفه، محمدجواد دانیالی، شماره ۸۳، [[فصلنامه فقه اهل بیت]]، پاییز ۱۳۹۴ش. [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1322593/استنابه-در-سربازی-بررسی-فقهی-واسپاری-خدمت-وظیفه مقاله را اینجا ببینید.] | |||
===عربی=== | ===عربی=== | ||
#الجندیة فی الاسلام، سلیمان بن محمد الملیص، رسالة المعاهد العلمیة (عربستان)، ش ۱۱، ۱۹۹۲م/ ۱۳۹۳ق. | # الجندیة فی الاسلام، سلیمان بن محمد الملیص، رسالة المعاهد العلمیة (عربستان)، ش ۱۱، ۱۹۹۲م/ ۱۳۹۳ق. | ||
#الجندیة فی الاسلام، أحمد محمد جمال، مجلة رابطة العالم الإسلامی (عربستان )، ج ۱، شماره ۹، ۱۹۶۴م/ ۱۳۸۳ق. | # الجندیة فی الاسلام، أحمد محمد جمال، مجلة رابطة العالم الإسلامی (عربستان )، ج ۱، شماره ۹، ۱۹۶۴م/ ۱۳۸۳ق. | ||
== | ==پایاننامهها== | ||
===فارسی=== | ===فارسی=== | ||
#خدمت وظیفه عمومی از منظر حقوق ایران، فقه امامیه و اسناد حقوق بشر، حسین احمدی، کارشناسی ارشد، ۱۳۹۸ش. | # خدمت وظیفه عمومی از منظر حقوق ایران، فقه امامیه و اسناد حقوق بشر، حسین احمدی، کارشناسی ارشد، دانشگاه امام صادق علیه السلام، دانشکده معارف اسلامی و حقوق، ۱۳۹۸ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/b647e3367e0d397440dfa60e826d2c25/search/0921c9e5b964b6294bb6c2f05b1b6bee پایاننامه را اینجا ببینید.] | ||
===عربی=== | ===عربی=== | ||
#الخدمة العسكرية بين الشريعة والقانون: دراسة مقارنة، عامر جاسم الهوشان، أم درمان، جامعة أم درمان الاسلامية، كلية الشريعة والقانون، ۲۰۰۹م/ ۱۴۳۰ق. (رساله دکتری) | # الخدمة العسكرية بين الشريعة والقانون: دراسة مقارنة، عامر جاسم الهوشان، أم درمان، جامعة أم درمان الاسلامية، كلية الشريعة والقانون، ۲۰۰۹م/ ۱۴۳۰ق. (رساله دکتری) | ||
{{منابع مطالعاتی فقه سیاسی}} |
نسخهٔ کنونی تا ۱۷ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۴۴
سربازی اجباری خدمتی نظامی است که شهروندان برای دولت متبوع خود ملزم به انجام آن هستند. مدت این خدمت در کشورهای مختلف متفاوت است. با شکلگیری ارتشهای مدرن و در قرن هجدهم میلادی خدمت سربازی برای کمک به ارتش در کشورهای مختلف مرسوم شد. در ایران از سال ۱۳۰۴ قانونی که در سال ۱۲۹۴ با موضوع خدمت سربازی در مجلس شورای ملی تصویب شده بود به اجرا درآمد.
با عنایت به جدید بودن موضوع، فقه معاصر با سؤالاتی روبرو است: آیا اجبار برای خدمت، شرعا مجاز است؟ وجه تفکیک زن و مرد در خدمت سربازی چیست؟ منوط کردن برخی خدمات به گذراندن خدمت سربازی وجه شرعی دارد؟ محروم بودن از بعضی حقوق شهروندی چطور؟ با توجه به استخدام شهروندان در نیروهای نظامی و انتظامی آیا خدمت سربازی از لزوم سابق برخوردار است؟
از آنجا که هر گونه اجبار به کار - چه با پرداخت حقوق همراه باشد چه نه - مصداق سلب اختیار و بهرهکشی خواهد بود، فقیهان و پژوهشگران به سوی تعیین حکم سربازی اجباری و تعیین احکام نظام وظیفه عمومی سوق پیدا کردهاند. این موضوع در کنار موضوعاتی مثل فقه جنگ، فقه جهاد، فقه دادگاههای نظامی و مانند اینها از جمله موضوعاتی نظامی است که در آثار فقهی کم و بیش به آن پرداخته شده است.
منابع ذیل در پاسخ سؤالات فوق جمعآوری شده است.
کتابها
فارسی
- خدمت سربازی در آیینه اسلام، ابوالفضل رحیمیگماسائی و مهدی فاطمی، تهران، توانا گستر، ۱۴۰۰ش. صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید
- خدمت سربازی از منظر دین، مرتضی یعقوبیخلیلآباد، تهران، نشر رزا، ۱۳۹۷ش. صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید
- ولایت فقیه در حکومت اسلامی، سید محمدحسین حسینی طهرانی، قم، علامه طباطبایی، ۱۳۹۰ش. (جلد دوم، درس بیست و یکم: بخش «دلالت آيه نفر با سنّت نبوىّ، بر معافيّت طلاّب از حضور در جبهه جنگ») صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید
مقالهها
فارسی
- بررسی میزان انطباق خدمت سربازی با شرع و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، سید مهدی صنعتی، فصلنامه حقوقی قانونیار، سال پنجم، شماره ۱۷، بهار ۱۴۰۰ش. مقاله را اینجا ببینید.
- مواضع فقها در قبال تصویب و اجرای قانون خدمت سربازی، سید محمدهادی راجی، حسین احمدی، دوفصلنامه پژوهشنامه حقوق اسلامی، شماره ۵۵، پاییز و زمستان ۱۳۹۹ش.مقاله را اینجا ببینید.
- خدمت اجباری: بررسی خدمت نظام وظیفه از منظر فقه، نشریه قیام، ۱۳۹۹ش. مقاله را اینجا ببینید
- خدمت وظیفه عمومی از منظر آیات قرآن و سیره معصومین (علیهمالسلام) (بررسی موردی امکانسنجی الزام به شرکت در جهاد نظامی)، سید مجتبی عزیزی، حسین احمدی، دوفصلنامه پژوهشنامه حقوق اسلامی، شماره ۵۰، پاییز و زمستان ۱۳۹۸ش. مقاله را اینجا ببینید.
- استنابه در سربازی؛ بررسی فقهی واسپاری خدمت وظیفه، محمدجواد دانیالی، شماره ۸۳، فصلنامه فقه اهل بیت، پاییز ۱۳۹۴ش. مقاله را اینجا ببینید.
عربی
- الجندیة فی الاسلام، سلیمان بن محمد الملیص، رسالة المعاهد العلمیة (عربستان)، ش ۱۱، ۱۹۹۲م/ ۱۳۹۳ق.
- الجندیة فی الاسلام، أحمد محمد جمال، مجلة رابطة العالم الإسلامی (عربستان )، ج ۱، شماره ۹، ۱۹۶۴م/ ۱۳۸۳ق.
پایاننامهها
فارسی
- خدمت وظیفه عمومی از منظر حقوق ایران، فقه امامیه و اسناد حقوق بشر، حسین احمدی، کارشناسی ارشد، دانشگاه امام صادق علیه السلام، دانشکده معارف اسلامی و حقوق، ۱۳۹۸ش. پایاننامه را اینجا ببینید.
عربی
- الخدمة العسكرية بين الشريعة والقانون: دراسة مقارنة، عامر جاسم الهوشان، أم درمان، جامعة أم درمان الاسلامية، كلية الشريعة والقانون، ۲۰۰۹م/ ۱۴۳۰ق. (رساله دکتری)