فقه و عقل (منابع مطالعاتی): تفاوت میان نسخهها
Mkhaghanif (بحث | مشارکتها) جز ←فارسی |
|||
(۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
خط ۷: | خط ۷: | ||
در میان فقیهان معاصر برخی چنان جایگاهی در استنباط حکم شرعی برای عقل متصورند که فقه و آموزههای فقهی را به عنوان تعلیقه بر حکم عقل میدانند. بر این اساس در ابتدای اجتهاد و استنباطات فقهی به عقل رجوع کرده و بعد از کشف حکم اولی از ناحیه قواعد عقلی، سراغ دستورات رسیده از آیات و روایات میروند و در نتیجه برای قبول فحوای نصوص مخالف با حکم عقل، تاکید بیشتری را میجویند. | در میان فقیهان معاصر برخی چنان جایگاهی در استنباط حکم شرعی برای عقل متصورند که فقه و آموزههای فقهی را به عنوان تعلیقه بر حکم عقل میدانند. بر این اساس در ابتدای اجتهاد و استنباطات فقهی به عقل رجوع کرده و بعد از کشف حکم اولی از ناحیه قواعد عقلی، سراغ دستورات رسیده از آیات و روایات میروند و در نتیجه برای قبول فحوای نصوص مخالف با حکم عقل، تاکید بیشتری را میجویند. | ||
== | == کتابها == | ||
=== فارسی === | === فارسی === | ||
# ظنون عقلی و استنباط فقهی، محمدصادق بدخش، تهران، منشور سمیر، ۱۴۰۱ش. | |||
# جایگاه عقل در استنباط احکام شرعی، مریم ایزدخواستی، قم، اثر قلم، ۱۳۹۹ش. [https://pic.ketab.ir/DataBase/bookpdf/99/99a30938.pdf صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید] | |||
# جایگاه عقل در فقه اسلامی، فریبا ابوطالبی، زرینشهر، انتشارات مهرآذین، ۱۳۹۷ش. [https://pic.ketab.ir/DataBase/bookpdf/97/97210173.pdf صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید] | # جایگاه عقل در فقه اسلامی، فریبا ابوطالبی، زرینشهر، انتشارات مهرآذین، ۱۳۹۷ش. [https://pic.ketab.ir/DataBase/bookpdf/97/97210173.pdf صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید] | ||
# جایگاه عقل در استنباط احکام شرعی از منظر فقهی شیعه، معصومه یارشریفی، قم، انتشارات قدس، ۱۳۹۵ش. [https://pic.ketab.ir/DataBase/bookpdf/01/14010412018.pdf صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید] | |||
# مصادر فقه (عقل و عرف)، [[ابوالقاسم علیدوست]]، قم، نشر مرکز بینالمللی ترجمه و نشر المصطفی (ص)، ۱۳۹۴ش. [https://pic.ketab.ir/DataBase/bookpdf/94/94b04812.pdf صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید] | # مصادر فقه (عقل و عرف)، [[ابوالقاسم علیدوست]]، قم، نشر مرکز بینالمللی ترجمه و نشر المصطفی (ص)، ۱۳۹۴ش. [https://pic.ketab.ir/DataBase/bookpdf/94/94b04812.pdf صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید] | ||
# دلیل عقل (از دیدگاه علمای اصول فقه)، علی فردی شکراب، تهران، انتشارات آریان قلم، ۱۳۹۲ش. [https://pic.ketab.ir/DataBase/bookpdf/92/92918087.pdf صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید] | # دلیل عقل (از دیدگاه علمای اصول فقه)، علی فردی شکراب، تهران، انتشارات آریان قلم، ۱۳۹۲ش. [https://pic.ketab.ir/DataBase/bookpdf/92/92918087.pdf صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید] | ||
# مبانی حجیت عقل عملی (مباحث مشترک فلسفه و اصول فقه)، تهران، محمدعلی خیراللهی، انتشارات فرهنگ سبز، ۱۳۸۶ش. | # مبانی حجیت عقل عملی (مباحث مشترک فلسفه و اصول فقه)، تهران، محمدعلی خیراللهی، انتشارات فرهنگ سبز، ۱۳۸۶ش. | ||
# جایگاه عقل در استنباط احکام، سعید قماشی، قم، [[پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی]]، ۱۳۸۴ش. | # جایگاه عقل در استنباط احکام، سعید قماشی، قم، [[پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی]]، ۱۳۸۴ش. [https://pic.ketab.ir/DataBase/bookpdf/85/85907034.pdf صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید] | ||
# [[فقه و عقل]]، ابوالقاسم علیدوست، تهران، مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، ۱۳۸۱ش. [https://pic.ketab.ir/DataBase/bookpdf/96/96224317.pdf صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید] | # [[فقه و عقل (کتاب)|فقه و عقل]]، ابوالقاسم علیدوست، تهران، مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، ۱۳۸۱ش. [https://pic.ketab.ir/DataBase/bookpdf/96/96224317.pdf صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید] | ||
# عقل و استنباط فقهی، حسین صابری، مشهد، [[انتشارات بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی]]، ۱۳۸۱ش. | # عقل و استنباط فقهی، حسین صابری، مشهد، [[انتشارات بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی]]، ۱۳۸۱ش. | ||
# نقش عقل در احکام الهی، سید حسن فقیه امامی، اصفهان، انتشارات خوشنواز، ۱۳۷۹ش. | # نقش عقل در احکام الهی، سید حسن فقیه امامی، اصفهان، انتشارات خوشنواز، ۱۳۷۹ش. | ||
=== عربی === | === عربی === | ||
# الفقه و العقل، ابوالقاسم علیدوست، قم، انتشارت موسسه فرهنگی هنری ادیب فقه جواهری، ۱۳۹۶ش. | # الفقه و العقل، ابوالقاسم علیدوست، قم، انتشارت موسسه فرهنگی هنری ادیب فقه جواهری، ۱۳۹۶ش. این کتاب ترجمه کتاب [[فقه و عقل (کتاب)|فقه و عقل]] است. | ||
=== سایر زبانها === | === سایر زبانها === | ||
# فقه و عقل (روسی)، ابوالقاسم علیدوست، یوسف آقایو، قم، مرکز بینالمللی ترجمه و نشر المصطفی (ص)، ۱۳۹۳ش. [https://pic.ketab.ir/DataBase/bookpdf/93/93202806.pdf صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید] | # فقه و عقل (روسی)، ابوالقاسم علیدوست، یوسف آقایو، قم، مرکز بینالمللی ترجمه و نشر المصطفی (ص)، ۱۳۹۳ش. [https://pic.ketab.ir/DataBase/bookpdf/93/93202806.pdf صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید] | ||
== | == مقالهها == | ||
=== فارسی === | === فارسی === | ||
# مدلول عقل و کارکردهای آن در اصول فقه اهل سنت، نوید نقشبندی، [[ | #سیر تاریخی کاربست عقل در جعل و کشف احکام از دیدگاه امامیه، محسن فتاحی اردکانی، دوفصلنامه پژوهشنامه امامیه، شماره ۱۵، بهار و تابستان ۱۴۰۱ش. [https://imamiya.urd.ac.ir/article_144341_ad758ab53303236e2148506a890aff0d.pdf مقاله را از اینجا ببینید] | ||
# مدلول عقل و کارکردهای آن در اصول فقه اهل سنت، نوید نقشبندی، [[دوفصلنامه مطالعات فقه و اصول]]، شماره ۲، سال ۳، پاییز و زمستان ۱۳۹۹ش. [http://ensani.ir/file/download/article/1628710094-10394-99-2-3.pdf مقاله را از اینجا ببینید] | |||
# بازخوانی مستقلات عقلی در پرتو روش استدلالی رالز: راهی در جهت بسط عقل خود بنیاد در فقه و اصول، مجید نیکویی و حسین سیمایی صراف، [[دوفصلنامه حقوق تطبیقی]]، شماره ۲، جلد ۱۲، پاییز و زمستان ۱۳۹۸ش. [http://ensani.ir/file/download/article/1608552637-10186-12-5.pdf مقاله را از اینجا ببینید] | # بازخوانی مستقلات عقلی در پرتو روش استدلالی رالز: راهی در جهت بسط عقل خود بنیاد در فقه و اصول، مجید نیکویی و حسین سیمایی صراف، [[دوفصلنامه حقوق تطبیقی]]، شماره ۲، جلد ۱۲، پاییز و زمستان ۱۳۹۸ش. [http://ensani.ir/file/download/article/1608552637-10186-12-5.pdf مقاله را از اینجا ببینید] | ||
# عقلگرایی در فقه معاصر؛ قاعده ملازمه و تطبیقات آن، مسعود فهامی و سید محسن فتاحی و حسن رجبی، [[دوفصلنامه مطالعات اندیشه معاصر مسلمین]]، پاییز و زمستان، شماره ۸، ۱۳۹۷ش. | # عقلگرایی در فقه معاصر؛ قاعده ملازمه و تطبیقات آن، مسعود فهامی و سید محسن فتاحی و حسن رجبی، [[دوفصلنامه مطالعات اندیشه معاصر مسلمین]]، پاییز و زمستان، شماره ۸، ۱۳۹۷ش. [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1604939/%d8%b9%d9%82%d9%84-%da%af%d8%b1%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d9%81%d9%82%d9%87-%d9%85%d8%b9%d8%a7%d8%b5%d8%b1-%d9%82%d8%a7%d8%b9%d8%af%d9%87-%d9%85%d9%84%d8%a7%d8%b2%d9%85%d9%87-%d9%88-%d8%aa%d8%b7%d8%a8%db%8c%d9%82%d8%a7%d8%aa-%d8%a7%d9%86 اطلاعات مقاله را از اینجا ببینید] | ||
# سید مرتضی و التزام به حجیت عقل در فقه، رضا بابایی، بزرگداشت هزاره سید مرتضی علم الهدی، دوره ۱، ۱۳۹۸ش. | # سید مرتضی و التزام به حجیت عقل در فقه، رضا بابایی، بزرگداشت هزاره سید مرتضی علم الهدی، دوره ۱، ۱۳۹۸ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/nr/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B2%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%AD%D8%AC%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%82%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87/ مقاله را از اینجا ببینید] | ||
# سازوکار انطباق فقه با زمانه از منظر امام خمینی (ره) و شهید صدر (ره) با تکیه بر مفاهیم عقل و عرف، علی غلامی و محمد پورکیانی، [[دوفصلنامه آموزههای حقوقی گواه]]، شماره ۱، پاییز و زمستان ۱۳۹۴ش. [http://ensani.ir/file/download/article/1544871307-10172-1-2.pdf مقاله را از اینجا ببینید] | # سازوکار انطباق فقه با زمانه از منظر امام خمینی (ره) و شهید صدر (ره) با تکیه بر مفاهیم عقل و عرف، علی غلامی و محمد پورکیانی، [[دوفصلنامه آموزههای حقوقی گواه]]، شماره ۱، پاییز و زمستان ۱۳۹۴ش. [http://ensani.ir/file/download/article/1544871307-10172-1-2.pdf مقاله را از اینجا ببینید] | ||
# نسبت عقل و فقه، سید محمد روحانی، ماهنامه بازتاب اندیشه، شماره ۴۹، ۱۳۸۳ش. | # نسبت عقل و فقه، سید محمد روحانی، ماهنامه بازتاب اندیشه، شماره ۴۹، ۱۳۸۳ش. | ||
خط ۴۵: | خط ۴۹: | ||
# العقل فی الفقه الشیعی.. الماهیة و الوظائف (القسم الثانی)، مصاحبه با محمد تقی الکرمی و خالد توفیق و علی بیضون، المنهاج، شماره ۲۸، ۱۴۲۳ش. | # العقل فی الفقه الشیعی.. الماهیة و الوظائف (القسم الثانی)، مصاحبه با محمد تقی الکرمی و خالد توفیق و علی بیضون، المنهاج، شماره ۲۸، ۱۴۲۳ش. | ||
== | == پایاننامهها == | ||
=== فارسی === | === فارسی === | ||
# جایگاه عقل در فقه امامیه و نظام حقوقی ایران با رویکردی به نظرات و آراء امام خمینی (ره)، سید عبدالواحد موسوی، دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی، ۱۳۹۶ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/f16ca1e69c27c65deb72bf4d21716f11 اطلاعات پایاننامه را از اینجا ببینید] | # جایگاه عقل در فقه امامیه و نظام حقوقی ایران با رویکردی به نظرات و آراء امام خمینی (ره)، سید عبدالواحد موسوی، دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی، ۱۳۹۶ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/f16ca1e69c27c65deb72bf4d21716f11 اطلاعات پایاننامه را از اینجا ببینید] | ||
خط ۵۳: | خط ۵۷: | ||
# دلیل عقل در اصول فقه امامیه، محمد مهدی فقهی، دکتری، دانشکده شیعهشناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، ۱۳۹۴ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/cee4c221f5039398acd640eac0796a18 اطلاعات پایاننامه را از اینجا ببینید] | # دلیل عقل در اصول فقه امامیه، محمد مهدی فقهی، دکتری، دانشکده شیعهشناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، ۱۳۹۴ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/cee4c221f5039398acd640eac0796a18 اطلاعات پایاننامه را از اینجا ببینید] | ||
# حجیت عقل در اصول فقه معاصر، آیسان بیرامی بوراشان، کارشناسی ارشد، دانشکده علوم انسانی، مرکز پیام نور تهران، ۱۳۹۳ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/fc5f4d28fa06049902e9681dd479c806 اطلاعات پایاننامه را از اینجا ببینید] | # حجیت عقل در اصول فقه معاصر، آیسان بیرامی بوراشان، کارشناسی ارشد، دانشکده علوم انسانی، مرکز پیام نور تهران، ۱۳۹۳ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/fc5f4d28fa06049902e9681dd479c806 اطلاعات پایاننامه را از اینجا ببینید] | ||
# تلازم بين حکم عقل و شرع و تطبيقات آن، يالچين جواد زاده، پایاننامه حوزوی، قم، مرکز اطلاعات و مدارک اسلامي، جامعة المصطفی العالمیة، ۱۳۹۴ش. | # تلازم بين حکم عقل و شرع و تطبيقات آن، يالچين جواد زاده، پایاننامه حوزوی، قم، مرکز اطلاعات و مدارک اسلامي، جامعة المصطفی العالمیة، ۱۳۹۴ش. | ||
# نقش عقل در بسط و تحول فقه سیاسی در دوران جمهوری اسلامی ایران، محرم بیابانی، کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام، ۱۳۹۰ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/dfc2395af0c7b0638d64e1311e06976c اطلاعات پایاننامه را از اینجا ببینید] | # نقش عقل در بسط و تحول فقه سیاسی در دوران جمهوری اسلامی ایران، محرم بیابانی، کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام، ۱۳۹۰ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/dfc2395af0c7b0638d64e1311e06976c اطلاعات پایاننامه را از اینجا ببینید] | ||
خط ۶۱: | خط ۶۴: | ||
{{منابع مطالعاتی مبانی فقه معاصر}} | {{منابع مطالعاتی مبانی فقه معاصر}} | ||
[[رده:منابع مطالعاتی مبانی فقه]] |
نسخهٔ کنونی تا ۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۲۱
فقه و عقل دوگانهای مهم است که بررسی همپوشانی و تمایزشان در دین، همواره مورد توجه دین پژوهان است. مشخص شدن مبنا در جایگاه عقل و فقه در شریعت، ممکن است موجب تغییر استنباط فقیه در احکام شرعی باشد. اکثر دانشمندان فقه اسلامی عقل را در زمینه استنباط احکام شرعی کارآمد میدانند. برخی معتقدند عقل از مصادر تشخیص حکم شرعی، و همطراز کتاب و سنت و اجماع است و تمام یافتههای عقلانی اعم از ظنی یا قطعی حجیت دارند. مانند اهل سنت که استحسان و سد ذرایع را بهوسیله حکم عقل از منابع کشف حکم میدانند. و برخی فقیهان شیعه صرفاً دریافتهای قطعی آن را حجت میدانند. نظیر برخی دریافتهایی که از مستقلات عقلیه بهدست میآید و همچنین موارد حکمی که با ضرورت و بداهت عقلی قابل استنباط است.
ابن ادریس حلی حکم عقل مستقل را صرفا در صورت نبود سه منبع دیگر قابل پذیرش میدانند. و نظیر فاضل تونی برای مستقلات عقلی جایگاهی بر نمیشمرد و صرفاً استلزامات عقلی که حاصل ضمیمه شدن گزارههای عقلی با گزاره شرعی است را جایگاه دخالت عقل در احکام میبیند.
در میان فقیهان معاصر برخی چنان جایگاهی در استنباط حکم شرعی برای عقل متصورند که فقه و آموزههای فقهی را به عنوان تعلیقه بر حکم عقل میدانند. بر این اساس در ابتدای اجتهاد و استنباطات فقهی به عقل رجوع کرده و بعد از کشف حکم اولی از ناحیه قواعد عقلی، سراغ دستورات رسیده از آیات و روایات میروند و در نتیجه برای قبول فحوای نصوص مخالف با حکم عقل، تاکید بیشتری را میجویند.
کتابها
فارسی
- ظنون عقلی و استنباط فقهی، محمدصادق بدخش، تهران، منشور سمیر، ۱۴۰۱ش.
- جایگاه عقل در استنباط احکام شرعی، مریم ایزدخواستی، قم، اثر قلم، ۱۳۹۹ش. صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید
- جایگاه عقل در فقه اسلامی، فریبا ابوطالبی، زرینشهر، انتشارات مهرآذین، ۱۳۹۷ش. صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید
- جایگاه عقل در استنباط احکام شرعی از منظر فقهی شیعه، معصومه یارشریفی، قم، انتشارات قدس، ۱۳۹۵ش. صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید
- مصادر فقه (عقل و عرف)، ابوالقاسم علیدوست، قم، نشر مرکز بینالمللی ترجمه و نشر المصطفی (ص)، ۱۳۹۴ش. صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید
- دلیل عقل (از دیدگاه علمای اصول فقه)، علی فردی شکراب، تهران، انتشارات آریان قلم، ۱۳۹۲ش. صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید
- مبانی حجیت عقل عملی (مباحث مشترک فلسفه و اصول فقه)، تهران، محمدعلی خیراللهی، انتشارات فرهنگ سبز، ۱۳۸۶ش.
- جایگاه عقل در استنباط احکام، سعید قماشی، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۴ش. صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید
- فقه و عقل، ابوالقاسم علیدوست، تهران، مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، ۱۳۸۱ش. صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید
- عقل و استنباط فقهی، حسین صابری، مشهد، انتشارات بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، ۱۳۸۱ش.
- نقش عقل در احکام الهی، سید حسن فقیه امامی، اصفهان، انتشارات خوشنواز، ۱۳۷۹ش.
عربی
- الفقه و العقل، ابوالقاسم علیدوست، قم، انتشارت موسسه فرهنگی هنری ادیب فقه جواهری، ۱۳۹۶ش. این کتاب ترجمه کتاب فقه و عقل است.
سایر زبانها
- فقه و عقل (روسی)، ابوالقاسم علیدوست، یوسف آقایو، قم، مرکز بینالمللی ترجمه و نشر المصطفی (ص)، ۱۳۹۳ش. صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا ببینید
مقالهها
فارسی
- سیر تاریخی کاربست عقل در جعل و کشف احکام از دیدگاه امامیه، محسن فتاحی اردکانی، دوفصلنامه پژوهشنامه امامیه، شماره ۱۵، بهار و تابستان ۱۴۰۱ش. مقاله را از اینجا ببینید
- مدلول عقل و کارکردهای آن در اصول فقه اهل سنت، نوید نقشبندی، دوفصلنامه مطالعات فقه و اصول، شماره ۲، سال ۳، پاییز و زمستان ۱۳۹۹ش. مقاله را از اینجا ببینید
- بازخوانی مستقلات عقلی در پرتو روش استدلالی رالز: راهی در جهت بسط عقل خود بنیاد در فقه و اصول، مجید نیکویی و حسین سیمایی صراف، دوفصلنامه حقوق تطبیقی، شماره ۲، جلد ۱۲، پاییز و زمستان ۱۳۹۸ش. مقاله را از اینجا ببینید
- عقلگرایی در فقه معاصر؛ قاعده ملازمه و تطبیقات آن، مسعود فهامی و سید محسن فتاحی و حسن رجبی، دوفصلنامه مطالعات اندیشه معاصر مسلمین، پاییز و زمستان، شماره ۸، ۱۳۹۷ش. اطلاعات مقاله را از اینجا ببینید
- سید مرتضی و التزام به حجیت عقل در فقه، رضا بابایی، بزرگداشت هزاره سید مرتضی علم الهدی، دوره ۱، ۱۳۹۸ش. مقاله را از اینجا ببینید
- سازوکار انطباق فقه با زمانه از منظر امام خمینی (ره) و شهید صدر (ره) با تکیه بر مفاهیم عقل و عرف، علی غلامی و محمد پورکیانی، دوفصلنامه آموزههای حقوقی گواه، شماره ۱، پاییز و زمستان ۱۳۹۴ش. مقاله را از اینجا ببینید
- نسبت عقل و فقه، سید محمد روحانی، ماهنامه بازتاب اندیشه، شماره ۴۹، ۱۳۸۳ش.
- فقه اسلامی انعکاسی از برتری خالق عقل بر عقل است، گفتگو با حجت الاسلام و المسلمین سعید داودی، محمدصادق اردلان، فصلنامه فروغ وحدت (نام جدید: مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی)، شماره ۱۱، بهار ۱۳۸۷ش. مقاله را از اینجا ببینید
- بررسی نقش نظریه پردازان مکتب بغداد در نهادینه کردن «عقل» در سیر تحول و تطور فقه پژوهی امامیه، سید محمدحسن مرعشی شوشتری و هرمز اسدی کوه باد، دوفصلنامه مبانی فقهی حقوق اسلامی، شماره ۱، ۱۳۸۷ش. مقاله را از اینجا ببینید
- فقه و عقلانیت، سید محمد اصغری، فصلنامه اندیشه نوین دینی، شماره ۲، ۱۳۸۴ش. مقاله را از اینجا ببینید
- عقلگرایی و نقل گرایی در فقه سیاسی شیعه، سید محسن آل غفور، ماهنامه بازتاب اندیشه، شماره ۱۸، ۱۳۸۰ش.
- ماهیت و وظیفه عقل در فقه شیعه، محمد تقی کرمی، فصلنامه نقد و نظر، شماره ۲۷ و ۲۸، تابستان و پاییز ۱۳۸۰ش.
- فقه و مبانی حقوقی: عقل، پشتوانه اعتبار احکام شرعی، حسین صابری، فصلنامه مشکوة، شماره ۷۱، تابستان ۱۳۸۰ش.
- فقه و عقل، ابوالقاسم علیدوست، فصلنامه قبسات، شماره ۱۵ و ۱۶، ۱۳۷۹ش.
- اندیشهها و اندیشه وران/ گزارشی تحلیلی از دلیل عقل در اصول فقه شیعه، حسین صابری، دوفصلنامه، شماره ۵۸ و ۵۹، بهار و تابستان ۱۳۷۷ش.
- موقعیت عقل در منابع فقه و حقوق اسلامی، دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، فصلنامه نور علم، شماره ۶، ۱۳۶۳ش. مقاله را از اینجا ببینید
- موقعیت عقل در منابع فقه و حقوق اسلامی، دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، فصلنامه نور علم، شماره ۵، ۱۳۶۳ش. مقاله را از اینجا ببینید
عربی
- العقل فی الفقه الشیعی.. الماهیة و الوظائف (القسم الثانی)، مصاحبه با محمد تقی الکرمی و خالد توفیق و علی بیضون، المنهاج، شماره ۲۸، ۱۴۲۳ش.
پایاننامهها
فارسی
- جایگاه عقل در فقه امامیه و نظام حقوقی ایران با رویکردی به نظرات و آراء امام خمینی (ره)، سید عبدالواحد موسوی، دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی، ۱۳۹۶ش. اطلاعات پایاننامه را از اینجا ببینید
- جایگاه عقل در حقوق کیفری اسلامی، حسین امیری چله بری، کارشناسی ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، ۱۳۹۶ش. اطلاعات پایاننامه را از اینجا ببینید
- مقایسه تطبیقی تحلیلی «عقل» در اصول فقه امامیه و اصول فقه اهل سنت، حمید احمدیان، کارشناسی ارشد، مرکز پیام نور کاشان، دانشگاه پیام نور استان اصفهان، ۱۳۹۶ش. اطلاعات پایاننامه را از اینجا ببینید
- نقش عقل در فقه و قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، بهاره کرمی، دکتری، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه آیتالله حائری میبد، ۱۳۹۵ش. اطلاعات پایاننامه را از اینجا ببینید
- دلیل عقل در اصول فقه امامیه، محمد مهدی فقهی، دکتری، دانشکده شیعهشناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، ۱۳۹۴ش. اطلاعات پایاننامه را از اینجا ببینید
- حجیت عقل در اصول فقه معاصر، آیسان بیرامی بوراشان، کارشناسی ارشد، دانشکده علوم انسانی، مرکز پیام نور تهران، ۱۳۹۳ش. اطلاعات پایاننامه را از اینجا ببینید
- تلازم بين حکم عقل و شرع و تطبيقات آن، يالچين جواد زاده، پایاننامه حوزوی، قم، مرکز اطلاعات و مدارک اسلامي، جامعة المصطفی العالمیة، ۱۳۹۴ش.
- نقش عقل در بسط و تحول فقه سیاسی در دوران جمهوری اسلامی ایران، محرم بیابانی، کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام، ۱۳۹۰ش. اطلاعات پایاننامه را از اینجا ببینید
- جایگاه عقل در فقه امامیه، فاطمه کلبندی، کارشناسی ارشد، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه الزهرا (س)، ۱۳۸۹ش. اطلاعات پایاننامه را از اینجا ببینید
- نقش عقل در اجتهاد، قاسم محسنی، کارشناسی ارشد، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه، ۱۳۸۳ش. اطلاعات پایاننامه را از اینجا ببینید
- جایگاه عقل در فقه امامیه، زهرا خسروجردی، کارشناسی ارشد، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، ۱۳۸۲ش. اطلاعات پایاننامه را از اینجا ببینید