کاربر:Khoshnudi/صفحه تمرین۳: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «==کتابها== آتی ===فارسی=== #فقه مسائل نوپدید: قرارداد آتی و اختیار معامله، مرتض...» ایجاد کرد |
|||
(۲۰۷ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
خط ۱: | خط ۱: | ||
= | {{نویسنده | ||
|نویسنده = مجید خشنودی | |||
|گردآوری = | |||
}} | |||
===عربی=== | {{جعبه اطلاعات کتاب | ||
| عنوان = اقتصادنا | |||
| تصویر = اقتصادنا.jpg | |||
| اندازه تصویر = | |||
| توضیح_تصویر = | |||
| نامهای دیگر = | |||
| نویسنده = [[سید محمدباقر صدر]] | |||
| تاریخ نگارش = | |||
| موضوع = فقه اقتصاد | |||
| سبک = گزارشی تحلیلی | |||
| زبان = عربی | |||
| ویراستار = | |||
| به تصحیح = | |||
| به کوشش = | |||
| تصویرگر = | |||
| طراح جلد = | |||
| تعداد جلد = یک | |||
| تعداد صفحات = ۹۰۰ص | |||
| قطع = رقعی (گالینگور) | |||
| مجموعه = | |||
| ترجمه به دیگر زبانها = | |||
| ناشر = مکتبة جامع النقی العامة | |||
| محل نشر = کویت | |||
| تاریخ نشر = | |||
| نوبت چاپ = | |||
| شمارگان = | |||
| شابک = | |||
}} | |||
'''اِقتصادُنا'''، کتابی از [[سید محمد باقر صدر]] در زمینه [[اقتصاد اسلامی]]. این کتاب نظریههای اقتصادی مارکسیسم و سرمایهداری را معرفی و نقد کرده و سپس مکتب اقتصادی اسلام را ارائه داده است. هدف از نگارش کتاب، بیان مبانی اقتصاد اسلامی و تفاوت آن با دیگر مکاتب بزرگ اقتصادی بوده است. نظریه [[منطقة الفراغ]]، از مهمترین دیدگاههای شهید صدر در زمینه اقتصاد اسلامی، در این کتاب مطرح شده است. از اقتصادنا، ترجمههایی به زبان فارسی وجود دارد که کتاب اقتصاد ما ترجمه سیدمحمدمهدی برهانی و سیدابوالقاسم حسینی ژرفا، از جمله آنها است. | |||
== | == نویسنده == | ||
[[سید محمدباقر صدر]](۱۳۱۳-۱۳۵۹ش) از فقهای معاصر شیعه است که نظریات جدیدی از جمله [[حقالطاعه]] و [[منطقة الفراغ]] را ارائه کرده است. او در دانشهای اقتصاد، فلسفه و سیاست هم صاحب اندیشه و اثر است. صدر به عنوان اولین اندیشمند شیعه در زمینه اقتصاد اسلامی آثاری را تألیف کرده است. کتابهای [[اقتصادنا]] و [[البنک اللاربوی فی الاسلام]] را در راستای تبیین نظام اقتصاد اسامی و بانکداری بدون ربا تألیف کرد. همچنین در مجموعه مقالات [[الاسلام یقود الحیاة (کتاب)|الاسلام یقود الحیاة]] تصویری از اقتصاد جامعه اسلامی، تفاوت اقتصاد اسلامی با مارکسیستی و سرمایه داری و بیان شاخصهای کلی و برنامههای تفصیلی اقتصادی ارائه کرده است. | |||
== | == جایگاه و اهمیت == | ||
سید محمدباقر صدر هدف از نگارش این کتاب تبیین نظام اقتصاد اسلامی و تفاوت آن با دیگر مکاتب اقتصادی بیان کرده است. نگارنده تلاشی ابتدایی برای بررسی عمیق اندیشه اقتصادی اسلام و ارائه آن به صورت نظاممند دانسته است.<ref>صدر، اقتصادنا، ۱۴۲۴ق، ص۴۳، ۴۴.</ref> | |||
با وجود گذشت بیش از نیم قرن از نگارش اقتصادنا، این کتاب هنوز مهمترین و رایجترین کتاب در زمینه اقتصاد اسلامی است و در دانشگاههای مختلف جهان، از کتابهای مورد توجه در رشته اقتصاد اسلامی است. در جهان اسلام تدریس این کتاب به کشورهای شیعه محدود نشده است و در برخی از دانشگاههای کشورهای سنی مانند مصر هم تدریس میشود.<ref>[http://www.hawzah.net/fa/Magazine/View/3814/4864/40480/ «تأملی بر اقتصاد اسلامی در اندیشه شهید محمد باقر صدر؛ مرجع اقتصاد اسلامی در اندیشه شهید محمد باقر صدر»، پگاه حوزه، ۱ اردیبهشت ۱۳۸۶، ش۲۰۵.]</ref> | |||
دکتر محمد مبارک، نوشته است: اقتصادنا، نظریه اقتصاد اسلامی را با بررسی احکام اسلام ارائه داده و ضمن حفظ اصالت فقهی، آن را به وسیله مفاهیم دانش اقتصاد، بیان کرده است.<ref>صدر، اقتصاد ما، مقدمه ناشر، ج۱، ۱۳۹۳ش، ص۱۰.</ref> | |||
===عربی=== | == ساختار و فهرست == | ||
فهرست کلی مطالب کتاب اقتصادنا به شرح زیر است: | |||
{{ستون-شروع|۲}} | |||
* معرفی و نقد مارکسیسم | |||
* معرفی و نقد سرمایهداری | |||
* شاخصهای اصلی اقتصاد اسلامی | |||
* فرایند دستیابی به مکتب اقتصادی | |||
* نظریه توزیع پیش از تولید | |||
* نظریه توزیع پس از تولید | |||
* نظریه تولید | |||
* مسئولیت دولت در اقتصاد اسلامی | |||
{{پایان}} | |||
== گزارش محتوا == | |||
=== تعریف علم اقتصاد و سیستم اقتصادی === | |||
به نظر نویسنده، برای درک کلمه اقتصاد لازم است که دو مفهوم علم اقتصاد و سیستم اقتصادی از هم تمییز داده شود و به تأثیر متقابل اندیشه علمی اقتصاد و اندیشه سیستمی آن توجه شود. | |||
علم اقتصاد عبارت از علمی است که حیات اقتصادی و پدیدههای آن را تفسیر میکند و به بیان ارتباط این پدیده ها را با اسباب کلی حاکم بر آن میپردازد. اما سیستم اقتصادی عبارت از اسلوبی است که جامعه در حیات اقتصادی و حل معضلات علمی از آن پیروی میکند. | |||
به عقیده سید محمد باقر صدر مقصود از کلمه اقتصاد اسلامی، سیستم اقتصادی است | |||
=== لزوم وجود سیستم اقتصادی برای جامعه === | |||
به تحلیل نویسنده هیج جامعهای بدون سیستم اقتصادی امکان وجود ندارد زیرا هر اجتماعی با تولید و توزیع ثروت مواجه است در نتیجه ناگزیر از انتخاب روشی است که بوسیله آن عملیات اقتصادی را تنظیم کند که همین روشها، تشکیل دهنده سیستم اقتصادی هستند. برای شناخت سیستم اقتصادی لازم است که قوانین جبری طبیعی تاریخ را بشناسیم و مقتضیاتش را کشف کنیم. | |||
به باور صدر، در اسلام، مکتب اقتصادی اسلام بیان شده است، نه علم [[اقتصاد اسلامی]] و بنابراین اقتصاد اسلامی ارائهدهنده روشی عادلانه برای تنظیم زندگی اقتصادی است و هیچگاه در پی اکتشافات علمی در حوزه اقتصاد نیست؛ برای مثال، اسلام در حجاز به دنبال کشف عوامل [[ربا|رِبا]] نبود؛ بلکه آن را ممنوع کرد و نظام جدیدی بر اساس [[مضاربه]] بنا نمود.<ref>حسینی حائری، «اقتصاد اسلامی و روش کشف آن از دیدگاه شهید صدر رحمه الله»، ص۲۲و۲۳.</ref> | |||
=== منطقة الفراغ === | |||
{{اصلی|منطقة الفراغ}} | |||
نظریه منطقة الفراغ، از مهمترین دیدگاههای مطرحشده در اقتصادنا و از ابتکارات [[شهید صدر]] است. بر طبق این نظریه، اسلام در مواردی به دولت اسلامی اجازه میدهد که با توجه به نیازهای زمان، حکم و قانون وضع کند. شهید صدر این حوزهٔ قانونگذاری را منطقة الفراغ نامیده و برخی از قانونهای وضعشده توسط [[پیامبر(ص)]] را هم از این باب دانسته است؛ نه بدین لحاظ که پیامبر خدا بوده است.<ref>صدر، اقتصادنا، ۱۴۲۴ق، ص۴۴۳، ۴۴۴؛ صدر، اقتصاد ما، ترجمه سیدابوالقاسم ژرفا، ۱۳۹۳ش، ج۲، ص۴۱، ۴۲.</ref> | |||
== دیدگاهها دربارهٔ کتاب == | |||
به باور برخی، اقتصادنا نسبت به دیگر کتابهای محمدباقر صدر، کتابی ممتاز است؛ چراکه در زمانی نوشته شد که اندیشههای لیبرالیستی و مارکسیستی در کشورهای عربی و اسلامی رواج داشت و این مسئله مطرح بود که آیا اسلام هم طرحی برای رفع مشکلات اقتصادی و سیاسی و اجتماعی دارد.<ref>سلمان، «اقتصادنا (محمدباقر صدر)»، ص۲۵۳.</ref> همچنین به لحاظ سطح، موضوع و روشْ کاری نو، جدی و بنیادین در زمینه مباحث اسلامی حوزوی بوده است.<ref>سلمان، «اقتصادنا (محمدباقر صدر)»، ص۲۵۴.</ref> | |||
نقدهایی هم به کتاب مطرح شده است؛ ازجمله گفتهاند که اقتصادنا به مسائل کاربردی توجه نداشته و برنامهای عملی برای مدیریت نهادهای اقتصادی جامعه ارائه نداده است.<ref>جداری عالی، «نقد کتاب اقتصادنا»، ص۱۶۷.</ref> برخی نیز درخصوص نظریه منطقة الفراغ که در کتاب اقتصادنا مطرح شده است، اشکالاتی مطرح کردهاند.<ref>حسینی، بازشناسی، «تحلیل و نقد نظریه منطقه الفراغ»، ص۹۶.</ref> | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | |||
== منابع == | |||
{{منابع}} | |||
* اسلامی، رضا، «مکتب اصولی شهید آیت الله صدر»، پژوهش و حوزه، ش۲۷و۲۸، ۱۳۸۵ش. | |||
*[http://www.hawzah.net/fa/Magazine/View/3814/4864/40480/ «تأملی بر اقتصاد اسلامی در اندیشه شهید محمد باقر صدر: مرجع اقتصاد اسلامی در اندیشه شهید محمد باقر صدر»، پگاه حوزه، ۱ اردیبهشت ۱۳۸۶، ش۲۰۵.] | |||
* جداری عالی، محمد، «نقد کتاب اقتصادنا»، اقتصاد اسلامی، ش۱، ۱۳۸۰ش. | |||
* حسینی، سید علی، «بازشناسی، تحلیل و نقد نظریه منطقه الفراغ»، اندیشه صادق، ش۶و۷، ۱۳۸۱ش. | |||
* حسینی حائری، سیدکاظم، «اقتصاد اسلامی و روش کشف آن از دیدگاه شهید صدر رحمه الله»، ترجمه احمدعلی یوسفی، اقتصاد اسلامی، ش۱، ۱۳۸۰ش. | |||
* حسینی حائری، سیدکاظم، زندگی و افکار شهید صدر، ترجمه حسن طارمی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول، ۱۳۷۵ش. | |||
* خسروپناه، عبدالحسین، «منطق استقراء از دیدگاه شهید صدر»، ذهن، ش۱، ۱۳۸۳ش. | |||
* سلمان، حسن، «اقتصادنا (محمدباقر صدر)»، الاجتهاد، ش۳۷، ۱۴۱۸ق. | |||
* فضل الله، سید محمدحسین، «شهید صدر در بستر اندیشه و عمل: او به شکلی طبیعی در جایگاه مرجعیت قرار گرفت»، در مجله شاهد یاران، شماره ۱۸، اردیبهشت ۱۳۸۶. | |||
* صدر، سیدمحمدباقر، اقتصادنا، مرکز الابحاث و الدراسات التخصصیه للامام الشهید الصدر، قم، چاپ اول، ۱۴۲۴ق. | |||
* صدر، سیدمحمدباقر، اقتصاد ما، ترجمه سیدابوالقاسم حسینی ژرفا، قم، پژوهشگاه علمیتخصصصی شهید صدر، ۱۳۹۳ش. | |||
* لاریجانی، صادق، «نظریه حق الطاعة»، پژوهشهای اصولی، ش۱، ۱۳۸۱ش. | |||
{{پایان}} |
نسخهٔ کنونی تا ۱۹ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۲:۳۶
![]() | |
اطلاعات کتاب | |
---|---|
نویسنده | سید محمدباقر صدر |
موضوع | فقه اقتصاد |
سبک | گزارشی تحلیلی |
زبان | عربی |
تعداد جلد | یک |
تعداد صفحات | ۹۰۰ص |
قطع | رقعی (گالینگور) |
اطلاعات نشر | |
ناشر | مکتبة جامع النقی العامة |
محل نشر | کویت |
اِقتصادُنا، کتابی از سید محمد باقر صدر در زمینه اقتصاد اسلامی. این کتاب نظریههای اقتصادی مارکسیسم و سرمایهداری را معرفی و نقد کرده و سپس مکتب اقتصادی اسلام را ارائه داده است. هدف از نگارش کتاب، بیان مبانی اقتصاد اسلامی و تفاوت آن با دیگر مکاتب بزرگ اقتصادی بوده است. نظریه منطقة الفراغ، از مهمترین دیدگاههای شهید صدر در زمینه اقتصاد اسلامی، در این کتاب مطرح شده است. از اقتصادنا، ترجمههایی به زبان فارسی وجود دارد که کتاب اقتصاد ما ترجمه سیدمحمدمهدی برهانی و سیدابوالقاسم حسینی ژرفا، از جمله آنها است.
نویسنده
سید محمدباقر صدر(۱۳۱۳-۱۳۵۹ش) از فقهای معاصر شیعه است که نظریات جدیدی از جمله حقالطاعه و منطقة الفراغ را ارائه کرده است. او در دانشهای اقتصاد، فلسفه و سیاست هم صاحب اندیشه و اثر است. صدر به عنوان اولین اندیشمند شیعه در زمینه اقتصاد اسلامی آثاری را تألیف کرده است. کتابهای اقتصادنا و البنک اللاربوی فی الاسلام را در راستای تبیین نظام اقتصاد اسامی و بانکداری بدون ربا تألیف کرد. همچنین در مجموعه مقالات الاسلام یقود الحیاة تصویری از اقتصاد جامعه اسلامی، تفاوت اقتصاد اسلامی با مارکسیستی و سرمایه داری و بیان شاخصهای کلی و برنامههای تفصیلی اقتصادی ارائه کرده است.
جایگاه و اهمیت
سید محمدباقر صدر هدف از نگارش این کتاب تبیین نظام اقتصاد اسلامی و تفاوت آن با دیگر مکاتب اقتصادی بیان کرده است. نگارنده تلاشی ابتدایی برای بررسی عمیق اندیشه اقتصادی اسلام و ارائه آن به صورت نظاممند دانسته است.[۱] با وجود گذشت بیش از نیم قرن از نگارش اقتصادنا، این کتاب هنوز مهمترین و رایجترین کتاب در زمینه اقتصاد اسلامی است و در دانشگاههای مختلف جهان، از کتابهای مورد توجه در رشته اقتصاد اسلامی است. در جهان اسلام تدریس این کتاب به کشورهای شیعه محدود نشده است و در برخی از دانشگاههای کشورهای سنی مانند مصر هم تدریس میشود.[۲] دکتر محمد مبارک، نوشته است: اقتصادنا، نظریه اقتصاد اسلامی را با بررسی احکام اسلام ارائه داده و ضمن حفظ اصالت فقهی، آن را به وسیله مفاهیم دانش اقتصاد، بیان کرده است.[۳]
ساختار و فهرست
فهرست کلی مطالب کتاب اقتصادنا به شرح زیر است:
- معرفی و نقد مارکسیسم
- معرفی و نقد سرمایهداری
- شاخصهای اصلی اقتصاد اسلامی
- فرایند دستیابی به مکتب اقتصادی
- نظریه توزیع پیش از تولید
- نظریه توزیع پس از تولید
- نظریه تولید
- مسئولیت دولت در اقتصاد اسلامی
گزارش محتوا
تعریف علم اقتصاد و سیستم اقتصادی
به نظر نویسنده، برای درک کلمه اقتصاد لازم است که دو مفهوم علم اقتصاد و سیستم اقتصادی از هم تمییز داده شود و به تأثیر متقابل اندیشه علمی اقتصاد و اندیشه سیستمی آن توجه شود.
علم اقتصاد عبارت از علمی است که حیات اقتصادی و پدیدههای آن را تفسیر میکند و به بیان ارتباط این پدیده ها را با اسباب کلی حاکم بر آن میپردازد. اما سیستم اقتصادی عبارت از اسلوبی است که جامعه در حیات اقتصادی و حل معضلات علمی از آن پیروی میکند.
به عقیده سید محمد باقر صدر مقصود از کلمه اقتصاد اسلامی، سیستم اقتصادی است
لزوم وجود سیستم اقتصادی برای جامعه
به تحلیل نویسنده هیج جامعهای بدون سیستم اقتصادی امکان وجود ندارد زیرا هر اجتماعی با تولید و توزیع ثروت مواجه است در نتیجه ناگزیر از انتخاب روشی است که بوسیله آن عملیات اقتصادی را تنظیم کند که همین روشها، تشکیل دهنده سیستم اقتصادی هستند. برای شناخت سیستم اقتصادی لازم است که قوانین جبری طبیعی تاریخ را بشناسیم و مقتضیاتش را کشف کنیم.
به باور صدر، در اسلام، مکتب اقتصادی اسلام بیان شده است، نه علم اقتصاد اسلامی و بنابراین اقتصاد اسلامی ارائهدهنده روشی عادلانه برای تنظیم زندگی اقتصادی است و هیچگاه در پی اکتشافات علمی در حوزه اقتصاد نیست؛ برای مثال، اسلام در حجاز به دنبال کشف عوامل رِبا نبود؛ بلکه آن را ممنوع کرد و نظام جدیدی بر اساس مضاربه بنا نمود.[۴]
منطقة الفراغ
نظریه منطقة الفراغ، از مهمترین دیدگاههای مطرحشده در اقتصادنا و از ابتکارات شهید صدر است. بر طبق این نظریه، اسلام در مواردی به دولت اسلامی اجازه میدهد که با توجه به نیازهای زمان، حکم و قانون وضع کند. شهید صدر این حوزهٔ قانونگذاری را منطقة الفراغ نامیده و برخی از قانونهای وضعشده توسط پیامبر(ص) را هم از این باب دانسته است؛ نه بدین لحاظ که پیامبر خدا بوده است.[۵]
دیدگاهها دربارهٔ کتاب
به باور برخی، اقتصادنا نسبت به دیگر کتابهای محمدباقر صدر، کتابی ممتاز است؛ چراکه در زمانی نوشته شد که اندیشههای لیبرالیستی و مارکسیستی در کشورهای عربی و اسلامی رواج داشت و این مسئله مطرح بود که آیا اسلام هم طرحی برای رفع مشکلات اقتصادی و سیاسی و اجتماعی دارد.[۶] همچنین به لحاظ سطح، موضوع و روشْ کاری نو، جدی و بنیادین در زمینه مباحث اسلامی حوزوی بوده است.[۷]
نقدهایی هم به کتاب مطرح شده است؛ ازجمله گفتهاند که اقتصادنا به مسائل کاربردی توجه نداشته و برنامهای عملی برای مدیریت نهادهای اقتصادی جامعه ارائه نداده است.[۸] برخی نیز درخصوص نظریه منطقة الفراغ که در کتاب اقتصادنا مطرح شده است، اشکالاتی مطرح کردهاند.[۹]
پانویس
- ↑ صدر، اقتصادنا، ۱۴۲۴ق، ص۴۳، ۴۴.
- ↑ «تأملی بر اقتصاد اسلامی در اندیشه شهید محمد باقر صدر؛ مرجع اقتصاد اسلامی در اندیشه شهید محمد باقر صدر»، پگاه حوزه، ۱ اردیبهشت ۱۳۸۶، ش۲۰۵.
- ↑ صدر، اقتصاد ما، مقدمه ناشر، ج۱، ۱۳۹۳ش، ص۱۰.
- ↑ حسینی حائری، «اقتصاد اسلامی و روش کشف آن از دیدگاه شهید صدر رحمه الله»، ص۲۲و۲۳.
- ↑ صدر، اقتصادنا، ۱۴۲۴ق، ص۴۴۳، ۴۴۴؛ صدر، اقتصاد ما، ترجمه سیدابوالقاسم ژرفا، ۱۳۹۳ش، ج۲، ص۴۱، ۴۲.
- ↑ سلمان، «اقتصادنا (محمدباقر صدر)»، ص۲۵۳.
- ↑ سلمان، «اقتصادنا (محمدباقر صدر)»، ص۲۵۴.
- ↑ جداری عالی، «نقد کتاب اقتصادنا»، ص۱۶۷.
- ↑ حسینی، بازشناسی، «تحلیل و نقد نظریه منطقه الفراغ»، ص۹۶.
منابع
- اسلامی، رضا، «مکتب اصولی شهید آیت الله صدر»، پژوهش و حوزه، ش۲۷و۲۸، ۱۳۸۵ش.
- «تأملی بر اقتصاد اسلامی در اندیشه شهید محمد باقر صدر: مرجع اقتصاد اسلامی در اندیشه شهید محمد باقر صدر»، پگاه حوزه، ۱ اردیبهشت ۱۳۸۶، ش۲۰۵.
- جداری عالی، محمد، «نقد کتاب اقتصادنا»، اقتصاد اسلامی، ش۱، ۱۳۸۰ش.
- حسینی، سید علی، «بازشناسی، تحلیل و نقد نظریه منطقه الفراغ»، اندیشه صادق، ش۶و۷، ۱۳۸۱ش.
- حسینی حائری، سیدکاظم، «اقتصاد اسلامی و روش کشف آن از دیدگاه شهید صدر رحمه الله»، ترجمه احمدعلی یوسفی، اقتصاد اسلامی، ش۱، ۱۳۸۰ش.
- حسینی حائری، سیدکاظم، زندگی و افکار شهید صدر، ترجمه حسن طارمی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول، ۱۳۷۵ش.
- خسروپناه، عبدالحسین، «منطق استقراء از دیدگاه شهید صدر»، ذهن، ش۱، ۱۳۸۳ش.
- سلمان، حسن، «اقتصادنا (محمدباقر صدر)»، الاجتهاد، ش۳۷، ۱۴۱۸ق.
- فضل الله، سید محمدحسین، «شهید صدر در بستر اندیشه و عمل: او به شکلی طبیعی در جایگاه مرجعیت قرار گرفت»، در مجله شاهد یاران، شماره ۱۸، اردیبهشت ۱۳۸۶.
- صدر، سیدمحمدباقر، اقتصادنا، مرکز الابحاث و الدراسات التخصصیه للامام الشهید الصدر، قم، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
- صدر، سیدمحمدباقر، اقتصاد ما، ترجمه سیدابوالقاسم حسینی ژرفا، قم، پژوهشگاه علمیتخصصصی شهید صدر، ۱۳۹۳ش.
- لاریجانی، صادق، «نظریه حق الطاعة»، پژوهشهای اصولی، ش۱، ۱۳۸۱ش.