استعمال دخانیات (منابع مطالعاتی)

استعمال دخانیات یا به تعبیر روشن‌تر کشیدنِ سیگار و قلیان و انواع فراورده‌های توتون و تنباکو از دیرباز یکی از موضوعات فقه اسلامی بوده است. فقیهان عموماً این موضوع را ذیل حکم شرعی استعمال دخانیات، نسبت آن با مسئلۀ اضرار به نفس و مسائلی همچون ابطال روزه بررسی کرده‌اند. برخی پژوهشگران معاصر فقه اسلامی نیز این مسئله را بررسی کرده‌اند.

منابع مطالعاتی فقه معاصر.png
آخرین ویرایش: ۱۴۰۱/۴/۲۱

همه منابع مطالعاتی

کتاب

فارسی

  1. حکم دخانیات (سیگار، قلیان و مواد مخدر) مصرف، خرید و فروش، عبدالمجید شه‌بخش (ابوعمار بلوچستانی)، سراوان، نسیم حجاز ، ۱۳۹۷ش.
  2. ‏‫سلامتی و بهداشت از دیدگاه فقه‏‫: نگاهی به مسئله دخانیات‬‏‫، حسین‌احمد الخشن‬‏‫، ترجمه موسی دانش، ‏‫مشهد‬، بنیاد پژوهشهای اسلامی‬‏‫، ۱۳۹۲ش.‬‬
  3. پدیده دخانیات از منظر علم پزشکی و فقه اسلامی، ولی‌الله ملکوتی‌فر و غلامرضا فخر، سبزوار، انتشارات بیهق، ۱۳۸۷ش.
  4. آی‍ا س‍ی‍گ‍ار ک‍ش‍ی‍دن‌ ح‍رام‌ اس‍ت‌؟، م‍لام‍ح‍م‍د ع‍زی‍زی‌ (ب‍ه‌رده‌ ره‌رش‍ی‌)، ت‍رج‍م‍ه‌ م‍ص‍طف‍ی‌ م‍ح‍م‍ودی‍ان‌ (زم‍زی‍ران‍ی‌)، ب‍وک‍ان‌، نشر م‍ح‍م‍د ع‍زی‍زی‌ ب‍رده‌رش‍ی‌، ۱۳۸۳ش.

عربی

  1. کشف‌الاوهام فی حلیه شرب‌الغلیان فی شهر‌الصیام، محمدتقی نوری‌مازندرانی، تصحیح و تحقیق علیرضا اباذری، قم، سماء قلم‏‫، ۱۳۹۷ش.‬
  2. ت‍ح‍ق‍ی‍ق‌ ال‍ب‍ره‍ان‌ ف‍ی‌ ش‍ان‌ ال‍دخ‍ان‌ ال‍ذی‌ ی‍ش‍رب‍ه‌ ال‍ن‍اس‌ الان‌، م‍رع‍ی‌ ب‍ن‌ ی‍وس‍ف‌ ال‍ک‍رم‍ی‌ ال‍م‍ق‍دس‍ی‌ ال‍ح‍ن‍ب‍ل‍ی‌، ب‍ی‍روت‌، داراب‍ن‌ ح‍زم‌، ۲۰۰۰م‌ / ۱۴۲۱ق‌ / ۱۳۷۹ش.
  3. حکم التدخین عند الأئمة الربعة، محمد بن جعفر الکتانی، دمشق، مکتبة الغزالی، ۱۹۹۰م.
  4. رسالة فی عدم مفطریة شرب التتن للصیام، محمدتقی بن محمد رحیم طهرانی اصفهانی
  5. ‏شرب التتن (نسخه خطی)، محمد بن حسن حر عاملی، تهران، کتابخانه مجلس شورا، ۱۰۸۲ ق.

زبانهای دیگر

  1. ‭Islamic ruling on smoking‬, edited by M.H. Khayat, ‭Alexandria‬‭: World Health Organization, Regional Office for the Eastern Mediterranean‬‭, 2000‬‭.

مقاله

فارسی

  1. مطالعه تطبیقی تدخین در فقه امامیه و اباضیه: بررسی دیدگاه آیت‌الله مکارم شیرازی و علامه احمد بن حمد خلیلی، ابراهیم قاسمی، دوفصلنامه مطالعات تطبیقی مذاهب فقهی، شماره ۱، بهار و تابستان ۱۴۰۰ش. مقاله را اینجا ببینید.
  2. بررسی فقهی دخانیات باتکیه برقاعده لاضررباارائه راهکارهای پیشگیرانه، محمد قدرتی؛ سید محمد مهدی صابر، فصلنامه علمی مطالعات مبارزه با مواد مخدر، دوره ۱۱، شماره ۴۱، شهریور ۱۳۹۸ش. مقاله را اینجا ببینید.
  3. بررسی آیات فقهی در حلیت یا حرمت استعمال دخانیات در نگاه فریقین، مرتضی رحیمی، فصلنامه پژوهشنامه حلال، دوره اول، شماره ۱، پاییز و زمستان ۱۳۹۷ش. مقاله را اینجا ببینید.
  4. تجارت دخانیات در فقه، رضا شیخ‌الاسلامی، دوفصلنامه مبانی فقهی حقوق اسلامی، شماره ۸، پاییز و زمستان ۱۳۹۰ش. مقاله را اینجا ببینید.
  5. مواد مخدر و دخانیات از دیدگاه فقه مذاهب اسلامی، روح‌الله روح‌اللهی، دوفصلنامه مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی، شماره ۶، زمستان ۱۳۸۵ش.مقاله را اینجا ببینید.
  6. دخانیات (مدخل دانشنامه)، سعید عدالت‌نژاد، دانشنامه جهان اسلام، جلد ۱۷ (داعی احمد بن ابراهیم - دکان).

عربی

  1. الأحكام الفقهية الخاصة بالمدخن في بابي الطهارة والصلاة، عادل مبارك مهدي المطيرات، مجلة الشريعة والدراسات الإسلامية (کویت)، دوره ۳۶، شماره ۱۲۵، ۲۰۲۱م.
  2. التدخين تأريخة وأضراره وحكمه في الفقه الإسلامي: دراسة موضوعية تحليلية، حسن خالد مصطفى محمود المفتي، مجلة الفنون والأدب وعلوم الإنسانيات والاجتماع (امارات)، شماره ۲۸، ۲۰۱۸م.
  3. أحكام التدخين فى الفقة الإسلامى، محمد على الهادى زبيدة، مجلة العلوم القانونية (لیبی)، سال ۳، شماره ۵، ۲۰۱۵م.
  4. موقف الإسلام والقانون والقضاء من أضرار التدخين كفعل ضار، غالب علي الداوودي، مجلة جامعة دمشق للعلوم الاقتصادية والقانونية (سوریه)، دوره ۲۰، شماره ۱، ۲۰۰۴م.
  5. أحکام التدخین فی الفقه الإسلامی، عباس عبداللاه عباس شومان، سالنامه کلیة الدراسات الاسلامیه و العربیة (مصر)، شماره ۱۶، ۱۴۱۸ق. مقاله را اینجا ببینید.
  6. التدخین بین الطب والدین و الاقتصاد، عاطف شحاتة زهران، الوعی الاسلامی، السنة الثالثة و العشرون، شماره ۲۶۶، صفر ۱۴۰۷ق. مقاله را اینجا ببینید.
  7. موقف علمائنا من التدخين والتخدير، رضا الله ابراهيم الألغي، الإحياء (مراکش)، دوره۱، شماره ۲، ۱۹۸۱م / ۱۴۰۷ق.

پایان‌نامه

فارسی

  1. تبیین مبانی فقهی و حقوقی مقابله با دخانیات و مواد مخدر، حسین داور، کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمی، گروه حقوق و معارف اسلامی، ۱۳۹۹ش.
  2. اضرار بنفس از دیدگاه فقه و حقوق (بررسی مصادیق مستحدثه آن)، محمد اکبری،کارشناسی ارشد، جامعه المصطفی العالمیه، مجتمع آموزش عالی فقه - مدرسه عالی فقه و اصول، ۱۳۸۶ش. (بخش استعمال مواد مخدر و سیگار) پایان‌نامه را اینجا ببینید.

منابع دیگر

فارسی

  1. دفاع مجدد آیت‌الله‌ العظمی مکارم از فتوای حرمت سیگار کشیدن، خبرگزاری ایکنا، ۲۳ مهر ۱۳۹۳ش. گزارش را اینجا ببینید.
  2. حکم فقهی سیگار کشیدن برای روزه‌دار از نگاه ۴ مرجع، خبر آنلاین، ۲۵ مرداد ۱۳۹۰ش. خبر را اینجا ببینید.